Sắm sanh điên cuồng "phục thù" dịch bệnh: Mua đến cạn ví vẫn chưa thấy đủ cho những stress, ức chế của chuỗi ngày nằm nhà

23 giờ ngày 30/9, tôi thanh toán nốt đơn cuối cùng trong giỏ trên một sàn thương mại điện tử, ngồi dậy và skincare sương sương trong khi lòng đang hát vang.

Song, cuộc chiến này sẽ chưa dừng lại ở vài bộ váy mới, chút son hay chai nước hoa "đổi gió". Ý định mua sắm sau chuỗi ngày giãn cách của tôi còn kéo dài với việc mai đi tậu ngay cái điện thoại mới, bộ nồi xịn xò giá bằng cả tháng lương - những thứ mà tôi vẫn ước ao nhưng không dám chi tiêu trước dịch vì 2 chữ tiết kiệm đè nặng.

Tôi không nhớ và cũng không biết hôm nay là ngày thứ bao nhiêu kể từ khi Sài Gòn giãn cách xã hội. Tôi chỉ biết từ ngày mai - 1/10, cuộc sống sẽ sang trang "bình thường mới". Tất cả những nỗi buồn bực, stress và tiêu cực tích tụ trong rất nhiều ngày từ khi thành phố bắt đầu công bố những ca bệnh bỗng chốc tan biến. Trong tôi giờ đây chỉ còn những niềm vui, phấn khởi vì được mua sắm điên cuồng sau những bí bách, nhìn đâu cũng khó chịu đè nén.

Đến khi trải qua những điều trên, tôi mới thấm thía sâu hơn về cảm giác của "retail therapy" - trị liệu tâm lý qua việc mua sắm chính xác là gì. Với tôi ở hiện tại, đó chính là sự hả hê, giống như được "phục thù" tất cả những điều gò bó, áp lực làm tôi kiệt quệ suốt nhiều tháng qua.

Sắm sanh điên cuồng

Mua sắm điên cuồng có thể giúp chúng ta "trả đũa" những điều làm bản thân khó chịu, ức chế thật không?

Xuất hiện trong câu châm biếm: "We've become a nation measuring out our lives in shopping bags and nursing our psychic ills through retail therapy" (Tạm dịch: Chúng ta đã trở thành một đất nước định nghĩa cuộc sống của chính mình trong những chiếc túi đựng hàng và chữa lành những vấn đề tâm lý bằng việc mua sắm) trên tờ Chicago Tribune đêm Giáng sinh 1986, "retail therapy" thường được hiểu như một hành vi mua sắm để có thể làm tâm trạng ổn định hơn. Ở Việt Nam, dù hiếm người biết đến từ khóa này, chúng ta vẫn thường xuyên trải qua nó trong cuộc sống thường ngày, thông qua những lần sắm sanh cho vơi nỗi buồn, tự thưởng cho bản thân một món đồ sau chuỗi ngày áp lực công việc hay gần đây nhất là mua đồ thỏa thuê "phục thù" khoảng thời gian giãn cách xã hội.

Dù rằng cho đến hiện tại, "retail therapy" vẫn không được công nhận là liệu pháp trị liệu tâm lý chính thống, song những tác dụng tích cực mà nó đem lại là điều không thể phủ nhận. Trong một khảo sát những người thường xuyên mua sắm của nhà tâm lý học Penn State, có đến 62% người trong số đó thật sự đã cải thiện được tâm trạng sau khi sắm sanh điên cuồng.

Khi tâm lý chúng ta trở nên tiêu cực suốt một thời gian dài, cảm xúc khi được mua sắm cũng sẽ trở nên khác hẳn so với thường ngày.

Mua một món đồ đắt tiền, tự thưởng cho bản thân sau những ngày bù đầu bù cổ vì công việc khiến chúng ta cảm thấy nỗ lực của bản thân được công nhận, dẫn đến niềm vui và sự phấn khởi. Tương tự như vậy, sắm sanh thỏa thuê sau chuỗi ngày giãn cách bị hủy đơn liên tục, mua gì cũng khó khiến chúng ta hả hê như đã trả được mối thù ghim sâu trong lòng.

Sắm sanh điên cuồng

Tất thảy những nỗi niềm được thỏa mãn bản thân, cảm giác vui sướng kia đều là do hormone "hạnh phúc" dopamine trong não bộ được tiết ra, xua tan đi stress và ức chế tồn đọng. Những món đồ mua được càng hời, những món đồ có giá trị cao đợi mãi mới tậu được càng kích thích cho dopamine sản sinh mạnh mẽ. Từ đó, chúng ta dần hình thành nên xu hướng mua và mua nhiều hơn nữa để được thỏa mãn những nhu cầu của bản thân.

Và, đấy cũng là lý do những con "nghiện" sắm sanh, săn sale ra đời.

Rõ ràng là mua sắm để giảm stress mà sao càng mua càng stress nặng nề vậy ta?

Cũng trong lần khảo sát đã đề cập phía trên của nhà tâm lý học Penn State, có đến 82% số người chỉ thấy hả hê, phấn khởi và tâm trạng tích cực hơn trong lần mua sắm đầu tiên. Về lâu về dài, thứ tồn đọng trong họ chỉ là nỗi hối hận "sao lúc đó mình lại mua thứ này".

Sắm sanh điên cuồng những món đồ không thật sự cần thiết khiến hiệu quả của "retail therapy" có phần bị "cưỡng ép" hơn hẳn. Khi mua sắm trở thành "cơn nghiện", bằng mọi cách phải duy trì, các vấn đề xấu hoàn toàn có thể xảy ra.

Những người có khuynh hướng mua sắm vì bị thôi thúc, muốn trải nghiệm cảm giác thỏa mãn bản thân càng nhiều càng tốt có thể bị nợ nần bủa vây, dẫn đến lo lắng và hối hận. Đồng thời, cảm giác mất kiểm soát bản thân, mâu thuẫn với chính bản thân cũng diễn ra thường xuyên hơn. Đặc biệt là khi tài chính quá eo hẹp, những gánh nặng cơm áo gạo tiền trong "cuộc sống bình thường" mới vẫn đè nặng, niềm vui dần sẽ trở thành nỗi lo và mỏi mệt khiến tâm lý trở nên kiệt quệ dần.

Sắm sanh điên cuồng

Thoát ra khỏi "cơn nghiện" mua sắm mà vẫn giữ được cảm giác hạnh phúc của "retail therapy"

Nếu thỉnh thoảng bạn thấy mình thích thú mua sắm một món gì đó để "phục thù" những mỏi mệt, stress - it’s ok, cứ mua đi. Nhưng nếu nó đã trở thành "cơn nghiện", khiến bạn bức bối, lúc nào stress tí chút cũng mua đủ thứ thì đó không phải là trạng thái ổn áp chút nào. Tất nhiên, nó cũng chẳng "retail therapy" nữa đâu nhé. Để luôn giữ được niềm vui của "retail therapy", bạn có thể thử qua những "bí quyết" sau:

- Declutter - Lược bỏ những thứ không cần thiết khỏi cuộc đời: Thay vì đi ra ngoài, quẹt thẻ xoành xoạch để tậu thêm đồ mới, bạn có thể tìm lại cảm giác dồi dào năng lượng bằng cách lục tìm lại những món đồ bạn vất vả mua được nhưng đã quên béng nó. Vừa tiết kiệm được tiền, lại vừa sẵn tay dọn dẹp, sắp xếp luôn nhà cửa một phen. Nhà sạch, tiền đầy trong ví, không vui mới lạ!

- Kiểm soát bản thân và kiểm soát luôn ví tiền của bạn: Khi bạn muốn mua một thứ gì đó, hãy suy nghĩ về giá tiền của nó, so sánh chúng với những thứ thiết yếu hoặc đơn giản hơn là so sánh nó với một giờ làm việc vất vả của bạn. Điều này sẽ khiến bản thân bạn "bừng tỉnh" khỏi "cơn nghiện" mua sắm, cũng như quản lý được chi tiêu, thắt chặt ví tiền hơn.

- Đặt mình vào những thú vui khác: Mua sắm không phải biện pháp giải tỏa tâm lý duy nhất sau chuỗi ngày nằm nhà vì giãn cách xã hội. Bạn hoàn toàn có thể tìm thấy những thú vui với cách thức "rẻ" hơn nhiều như gặp bạn bè, nhâm nhi tách cà phê, đọc sách, hẹn hò cùng người yêu...

Nguồn tham khảo: verywellmind, psychologytoday

Bình luận

Những tin mới hơn